🔵 مقدمه

وجود موهای زائد یا پرمویی (Hirsutism) در کودکان قبل از سن بلوغ، یکی از مهم ترین علائم هشداردهنده اختلالات هورمونی و مشکلات بلوغ زودرس یا نابهنگام است.
این وضعیت میتواند نشان دهنده افزایش غیرطبیعی هورمون های مردانه (آندروژن ها) باشد و باید حتماً توسط پزشک و آزمایشگاه ارزیابی شود.

در بسیاری از موارد، تشخیص زودهنگام باعث درمان سریع و جلوگیری از پیشرفت اختلالات بلوغ می شود.

موهای زائد در کودکان چیست؟

پرمویی به رشد بیش از حد موهای ضخیم و تیره در نواحی ای گفته می شود که معمولاً وابسته به هورمون های مردانه هستند:

• صورت (چانه، خط ریش)

• سینه

• کمر

• شکم

• ران ها

• بالای لب

در کودکان پیش از بلوغ، وجود چنین موهایی طبیعی نیست و نیاز به بررسی دارد.

علل موهای زائد در کودکان

🔹 ۱. بلوغ زودرس (Precocious Puberty)

شروع زودتر از سن طبیعی بلوغ باعث افزایش هورمون های آندروژن و رشد موهای زائد می شود.

• بلوغ دختران قبل از ۸ سال

• بلوغ پسران قبل از ۹ سال

🔹 ۲. افزایش آندروژن‌ها (Hyperandrogenism)

که می‌تواند علت‌های مختلفی داشته باشد:

• اختلال عملکرد تخمدان‌ها (در دختران)

• اختلال عملکرد بیضه‌ها (در پسران)

• افزایش عملکرد غدد فوق‌کلیوی (آدرنال)

🔹 ۳. بیماری‌های غدد فوق کلیوی

مانند:

• CAH – Congenital Adrenal Hyperplasia

• افزایش تولید هورمون DHEA-S

• تومورهای آدرنال (نادر)

این بیماری‌ها می‌توانند باعث افزایش شدید موهای زائد شوند.

🔹 ۴. چاقی و مقاومت به انسولین

کودکان چاق بیشتر دچار افزایش هورمون‌های مردانه و پرمویی می‌شوند.
در دختران این حالت اولین نشانه سندرم تخمدان پلی‌کیستیک (PCOS) در آینده است.

🔹 ۵. عوامل ژنتیکی

پرمویی خانوادگی (Constitutional Hypertrichosis) نیز وجود دارد، اما باید از علل هورمونی افتراق داده شود.

علائم هشداردهنده همراه با موهای زائد

اگر همراه با پرمویی موارد زیر وجود داشته باشد، نیاز به بررسی فوری دارد:

• رشد سریع قد

• افزایش ناگهانی وزن

• جوش‌های شدید

• بوی بدن مانند نوجوانان

• بزرگ شدن سینه‌ها یا بیضه‌ها در کودکان کم‌سن

• خونریزی قاعدگی زودرس در دختران

• تغییرات خلقی یا تحریک‌پذیری شدید

آزمایش‌های تخصصی برای بررسی موهای زائد در کودکان

تمامی این آزمایش‌ها در آزمایشگاه کودکان ایران انجام می‌شود.

🧪 ۱. هورمون‌های آدرنال

• DHEA-S

• 17-OH Progesterone (مهم‌ترین تست برای تشخیص CAH)

• Cortisol

• Androstenedione

🧪 ۲. هورمون‌های جنسی

• Testosterone

• LH، FSH

• Estradiol

• SHBG

تفسیر:

• تستوسترون بالا = منشاء بیضه یا آدرنال

• DHEA-S بالا = منشأ آدرنال

• LH/FSH بالا = بلوغ زودرس حقیقی

🧪 ۳. تست‌های تیروئید

• TSH

• Free T4
  اختلالات تیروئید می‌توانند رشد مو را تحت تأثیر قرار دهند.

🧪 ۴. تست‌های متابولیک

• قند ناشتا

• انسولین

• HOMA-IR
  جهت بررسی مقاومت به انسولین (عامل مهم در پرمویی)

🧪 ۵. سونوگرافی اگزیلیاری

برای بررسی تخمدان‌ها و اندازه‌گیری حجم تخمدان و رحم در دختران
→ تشخیص اختلالات بلوغ

درمان موهای زائد در کودکان

درمان بسته به علت متفاوت است:

🔹 ۱. درمان اختلالات هورمونی

• درمان CAH طبق پروتکل

• درمان بلوغ زودرس با GnRH agonist

• درمان مقاومت به انسولین

• اصلاح تیروئید

🔹 ۲. اصلاح سبک زندگی

• کاهش وزن

• تغذیه سالم

• فعالیت بدنی روزانه

🔹 ۳. درمان‌های موضعی یا لیزر

در کودکان فقط در صورت صلاحدید پزشک متخصص غدد کودکان مجاز است.

خدمات آزمایشگاه کودکان ایران

تمام آزمایش‌های فوق در مرکز قابل انجام است، شامل:

✔ هورمون‌های آدرنال (DHEA-S، 17-OHP، Androstenedione)
✔ هورمون‌های جنسی LH، FSH، Testosterone, Estradiol
✔ تست‌های تیروئید
✔ تست‌های متابولیک
✔ تفسیر تخصصی نتایج برای کودکان
✔ همکاری ویژه با متخصصین غدد کودکان